We ontbijten vanochtend met John die, net als wij, heeft overnacht bij AL30 Studio’s.

Het is niet ver vandaag, en het is een makkelijk traject, dus we hebben alle tijd. We doen nog wat boodschappen in Viverone. We kopen ook spray tegen de muggen. We kwamen er gisteren al genoeg tegen. En de komende tijd in de Po-vlakte zal dat alleen maar meer worden.

Na een paar kilometer komen we in een bos bij een aantal borden, waarvan er een zegt dat Rome nog 880km is. Eronder staat een brievenbusje waar je post voor de elven en kabouters kunt achterlaten. Dus hoe serieus je die afstanden moet nemen…?

Als we Cavaglià naderen zien we deze mooie kerk.

Eenmaal in het centrum bekijken we een kerk van binnen.
Een gigantische kerk voor zo’n klein dorp. En prachtig ingericht. We staan met verwondering te kijken.
Dan naar de bar aan de overkant, de enige bar vandaag. Iedereen die we gisteren tegenkwamen, is hier na een tijdje ook weer; John en de drie Fransen.

Voor we het dorp uitlopen is er een Via Francigena ontvangstplek. Iemand heeft hier erg zijn best op gedaan. Er zit daar een hele enthousiaste man die ons pelgrimspaspoort afstempelt. Het is dezelfde man die de kabouter dingen in het bos heeft gebouwd.

En als we het dorp uitlopen is er nog een grote kerk.

Na Cavaglià zijn er geen dorpen meer tot Santhíà, het eindpunt voor vandaag. Alleen af en toe wat boerderijen.
We zien vandaag de eerste rijstvelden. Die zullen we de komende tijd vast nog veel meer zien.

Vlak voor Santhià staat de boerderij waar we gaan overnachten. Ze hebben er één gastenkamer. Nadat we ons geïnstalleerd hebben, gaan we wat rondkijken op de boerderij.
We worden meteen enthousiast rondgeleid. Er zijn paardenstallen, met een stuk of zes paarden, allemaal van een Spaans ras. Er is een schuur met veel antieke koetsen. En er zijn zo’n 100 kippen, die loslopen in een grote wei, samen met een paard en met ganzen.

’s Avonds eten we met de bewoners: de gastvrouw, haar dochter, haar veel jongere nieuwe man (zoals ze trots vertelt) en een oom.
Lekker gegeten! De oom had gekookt. Iedereen deed zijn best om met een beetje Italiaans en een beetje Engels het gesprek te voeren. Was erg leuk!

Het was een relaxte wandeldag vandaag. Geen lastige rotsen, een paar barren onderweg en prima wandelweer.

Vanuit het hotel komen we vanochtend al snel op een mooi pleintje waar de huizen heel creatief beschilderd zijn.

We lopen verder de stad uit, en een eindje voor ons lopen 3 rugzakkers die steeds, heel resoluut, alle afslagen van de Via Francigena nemen. We volgen ze bijna blindelings, tot ze bij een rotonde pal de andere kant op gaan. Dus waarschijnlijk lopen ze toch iets anders?

Niet lang nadat we de stad hebben verlaten komen we in een natuurgebied met vijf meren. We lopen langs één van die meren: het Lago di Campagna.

Wat verder zijn er een paar stukken bos waar populieren aangeplant zijn. Allemaal keurig op een rijtje.

In Bollengo is er een bar die open is. Daar maken we graag gebruik van. We zitten met een kopje koffie op het terras als ook John (uit Seattle) komt aanlopen. Hij heeft kleine gebakjes bij de bakker gekocht en deelt ze met ons. Lekker!
En nog weer even later komen ook de drie rugzakkers, die in Ivrea de andere kant opliepen, eraan. Het blijken Fransen te zijn, die ook de Francigena lopen.
Wij vertrekken als eerste van het terras.

Tegenover het terras ligt het gemeentehuis. Daar staat, op het balkon, iemand die iets naar ons roept en zwaait. Ik versta het niet, maar zwaai vriendelijk terug en we lopen door. Maar even later komt diezelfde man achter ons aan rennen. Het blijkt de burgemeester te zijn. En hij wil graag met ons op de foto. De gemeente wil graag de Via Francigena promoten.
Dan vragen wij ook maar om een foto met onze telefoon.

Een kilometer verder komen we bij een kerkje uit de 11e eeuw. De poort en de deur zijn open, dus gaan we even binnen kijken. Heel simpel interieur.

In Palazzo Canavese is er weer een terras en restaurant. En ook hier belanden we weer allemaal.

Langzaam wordt het warmer nu de zon achter de wolken vandaan komt. Algauw zien we het meer van Viverone in de verte. En een uurtje later zijn we dan in Viverone.
We slapen er vanavond in een mooie studio, met keuken en eigen terrasje. Maar we zitten niet lang buiten, want er zijn veel insecten die ons graag willen bijten.

’s Avonds eten we, heel romantisch, in een restaurant aan het meer.

Bij het uitchecken in het hotel vanmorgen, vroeg de receptioniste of we nog wat mee wilden nemen voor onderweg. We kregen een zak met allerlei cakejes mee. Genoeg om niet meer langs de bakker te hoeven.
We lopen de stad door en komen dan bij de brug waar deze stad zijn naam aan heeft te danken (Pont Saint Martin).

We hadden voor vandaag niet een hele zware dag verwacht, maar dat was het wel!
Direct na Pont Saint Martin gaan we omhoog naar een kapel. Het pad omhoog was erg lastig. Over steile rotsen omhoog. Sommige stukken slaagde ik er niet in omhoog te lopen; het werd op handen en voeten naar boven zien te komen.
Boven werden we wel beloond met een mooi uitzicht.

De daaropvolgende weg omlaag was gelukkig wat beter begaanbaar, hoewel er nog steeds op een gedeelte touw was gespannen voor noodzakelijk houvast.
Dit was wel meteen het lastigste stuk voor vandaag, maar er volgde elders ook nog stukken met lastige rotshellingen.

Iets heel anders… Al dagen lang zien we in dorpen aanplakbiljetten als deze. Ook vandaag weer. Het is, wat bij ons overlijdens advertenties in de krant zijn, maar dan in de vorm van een aanplakbiljetten in het dorp.

Op al die rotsachtige hellingen, die we vandaag belopen worden veel druiven verbouwd. Het ziet er heel anders uit dan in andere wijnbouwgebieden. De stammen hier worden veel hoger, en de ranken worden over een soort pergola geleid. De druiven hangen dan hoog.

En dan uiteindelijk zien we het kasteel van Ivrea. Dan is ons hotel en de douche niet meer ver.

We kwamen vandaag twee andere Rome-gangers op het pad tegen: een jonge Nederlandse vrouw die vandaag de route weer oppakte waar ze in een eerder jaar gestopt was, en een Amerikaan uit Seattle die ook helemaal naar Rome gaat.

De eigenaresse van de B&B brengt ons vanochtend weer keurig terug naar Verrès. We halen opgelucht adem als we uitgestapt zijn en ze weer wegrijdt. Ze ratelde aan een stuk door, in een mix van Italiaans, Frans en Engels. Over de meest zinnige en onzinnige zaken. Zoals over hoe goed het afwasmiddel is dat ze gebruikt: groen en gemaakt in Zwitserland. Dat wou ik echt weten…
We vertrekken bij het station van Verrès, en al gauw lopen we dan weer langs de Dora Baltea rivier. Deze keer niet over een fietspad, maar over mooie zandpaden.
We verlaten de rivier even om, wat hoger op de helling door het bergdorp Arnad te lopen.
Als we vanuit het dorp weer terug zijn bij de rivier, komen we al snel bij een fraaie oude brug die we oversteken naar de westkant van de rivier.

Dan is het niet ver meer naar het volgende dorpje, Hône, waar we wat drinken.
Direct na Hône ligt het fort Bard, ooit belangrijk voor de verdediging van het gebied, maar nu een toeristische trekpleister.

We hebben genoeg tijd vandaag, en bezoeken het fort. Er zijn vier verdiepingen. We gaan eerst met drie opeenvolgende panoramische liften naar het 3e niveau. Daarna met een gewone lift naar het hoogste level. Daar lunchen we, en bewonderen het fantastische uitzicht.
Op onderstaande foto kijken we terug het dal in, waar we de afgelopen dagen gelopen hebben.

Als we dan weer met de vier liften terug zijn, lopen we nog een tijd door de mooie oude straat van Borgo di Bard. Dan volgt een steile afdaling en duurt het niet lang voordat we op de lange weg, met autoverkeer, komen waar ook ons hotel aan ligt.
We maken nog even een uitstapje naar de oude straat van Donnas.

We zien de laatste dagen alweer af en toe wijngaarden. De meeste zijn geplukt, maar er zijn er ook waar de druiven er nog aan hangen.
Deze wijngaard ligt op de helling, pal tegenover ons hotel.

Dit was de laatste wandeldag in de Aosta vallei. Vanaf mogen lopen we in het vlakkere Piemonte.
In de Aosta vallei sprak iedereen nog Italiaans én Frans. Op alle scholen hier zijn de lessen in beide talen. In Piemonte zullen we het alleen met Italiaans moeten doen.

We lopen vandaag weer in de bergen. En dan is 18km toch best nog een zware etappe.
Maar het is wel een hele mooie wandeling. Een deel van de route zijn er kleine dorpjes. Langs de steile hellingen storten er met veel geweld beekjes omlaag. En er zijn geweldige uitzichten.

Ergens langs de route vinden we een mandje met peren en tomaten. Wat leuk dat iemand dat voor je klaar zet.

In de buurt van Montjovet moet een heel productieve hout kunstenaar wonen. Rond het dorp zien we veel mansgrote houten beelden. Allemaal gerelateerd aan de Via Francigena.

Strategisch, op een bergtop ligt het kasteel van Saint Germain.

Kastelen zijn er veel in dit gebied. Hieronder het kasteel van Verrès. Ieder jaar in het laatste weekend van september (dit weekend dus) is er hier een groot gekostumeerd dorpsfeest. Dit ter herinnering aan het feit dat de bewoonster van het kasteel, in de 14e eeuw, naar beneden kwam om met de dorpsbewoners te dansen.

We denken dat dit feest de reden is waarom we moeilijk een slaapplaats in Verrès kunnen vinden. Uiteindelijk vind ik iemand die aanbiedt om ons naar een B&B in Montjovet te brengen, en ons daar de volgende ochtend weer op te halen. Montjovet ligt 6km terug op de Via Francigena. Wij vinden het in eerste instantie erg nobel van haar dat ze zoveel moeite doet om ons te helpen.
Maar als we eenmaal aangekomen zijn in de B&B blijkt dit gewoon haar eigen B&B te zijn. En dit is haar manier om daar gasten te krijgen.

We hebben een lange dag voor de boeg, dus willen we vroeg vertrekken. We ontbijten in de bar naast het hotel omdat het ontbijt in het hotel pas om 7 uur begint.
Qua route is er vandaag de keuze: óf 28km door de bergen, met 1000m stijgen en 1100m dalen, óf 30km vrij vlak door het dal.
Die eerste optie lijkt ons te zwaar. We kiezen voor het laatste, de vlakke route. Dat betekent dat we een groot deel van de dag over een fietspad lopen met de rivier mee. De autoweg (E25) en de lokale wegen doen dat ook. Allemaal door hetzelfde dal omlaag. Af en toe kruisen we de wegen.
’s Morgens loop ik langs het fietspad…

en ‘s middags is er nog steeds het fietspad…

Niet de allerspannendste weg vandaag.
Toch zijn er onderweg wel een aantal mooie punten. Zoals het kasteel van Fénis, dat hoog boven het dorp Fénis staat.

En aan beide kanten van het dal liggen hoge bergen. Dat levert mooie uitzichten.

De rivier die we volgen, de Dora Baltea, heeft de typisch grijs-groene kleur van water dat uit een gletsjer komt. Hij slingert zich door het dal.

Na bijna 25km steken we de rivier over en lopen dan omhoog het stadje Châtillon in. Het ziet er uit als een leuk stadje. We zien er deze oude poort.

Als we in ons hotel zijn aangekomen is het weer tijd voor de was. We hebben een balkon aan de zonkant en het waait. Dus die was wordt wel droog vandaag.

Het was een fijn familiehotel in Etroubles. We voelden ons er echt welkom. En we hebben er heerlijk gegeten. Omdat de afstand vandaag niet erg lang was, vertrokken we pas om negen uur.

We lopen het dorp uit over een overdekte houten brug. We passeren nog een klein dorpje en komen dan op een mooi voetpad langs een irrigatie kanaal. Dit kanaal blijven we lange tijd volgen. Het wandelt makkelijk en mooi.
Wel vreemd… we hadden soms het gevoel dat wij omhoog liepen, maar het water stroomde met ons mee. Gezichtsbedrog?

Ergens aan het kanaal is er een klein grotje met een Maria-beeld. Het beeld staat er slechts sinds enige tientallen jaren. Het is geplaatst om de echte (religieuze) pelgrims op de Via Francigena een plek voor gebed te bieden.

In Gignod vinden we een terras waar we even iets drinken. Peter en Ann hadden dit terras al eerder gevonden, We schuiven bij hen aan. Voor hen is dit de laatste wandeldag. Ze lopen niet naar Rome, maar wilden alleen de 4 dagen over de pas lopen.

We lopen vandaag nog steeds omlaag, verder de Aosta vallei in. Nog steeds hele mooie uitzichten.

In Aosta installeren we ons eerst in ons hotel. Het is nog vroeg en er zijn genoeg bezienswaardigheden in deze stad. Aosta is een oude Romeinse stad. En er zijn veel overblijfselen van gebouwen, stadsmuur en poorten te vinden.
Dit is het Romeinse theater. Het ligt midden in de stad.

En dit is de “Criptoporticus”, een ondergrondse gang met stenen bogen. Wat hiervan de functie was is niet bekend.

Vanavond gegeten in het centrum. Het is paddenstoelen tijd. Ze hadden er gerechten met vers eekhoorntjesbrood.

4°C en gevoelstemperatuur -1°C, dat is wat buienradar vanochtend aangeeft. Dus we vertrekken met fleece en jas aan. En ik haal ook mijn handschoenen uit de rugzak en trek mijn regenbroek over de korte broek aan.

De grens tussen Zwitserland en Italië loopt door dit meer boven op de pas. Het hotel aan de andere kant is Italiaans. We zijn dus vanmorgen binnen een paar minuten in Italië.

Aan de Italiaanse kant staat een groot standbeeld van St.Bernhard.

Daar achter ligt het dal waardoor we vandaag gaan afdalen. We kunnen het dal nog niet zien, het ligt helemaal in de mist. Maar de mist verdwijnt met dezelfde snelheid als wij afdalen. Dus we komen niet in de mist terecht.

Het begin van de afdaling is pittig. Over een rotsachtig pad omlaag, vaak met grote hoogteverschillen. Lastig. Maar na een uurtje wordt het makkelijker lopen.
Hele mooie uitzichten, misschien nog wel mooier dan gisteren aan de Zwitserse kant.
Als we eenmaal echt in de zon lopen, wordt het al snel zo warm dat we weer van alles uit gaan doen.
Rond de middag komen we weer onder de boomgrens. Er zijn nog prachtige terugblikken op de hoge Alpen.

In het dorpje Saint-Rhemy is er een bar. We stoppen er voor koffie. Als we binnenkomen zit Sylvia er. En wat later komt het Duitse stel, waar we een paar dagen geleden mee geslapen hebben ook binnen. En nog even later ook Peter en Ann. Eerder vanochtend waren we met alle vier al stukken opgelopen.

Behalve het eerste stuk, was het vandaag een redelijk makkelijke dag. Toch krijg ik vandaag wat last van mijn heup. Het laatste half uur loopt niet echt lekker.

Vanavond wat rek oefeningen gedaan. Morgen is ook een korte wandeling. Met wat rust komt het wel weer goed.

Niet veel kilometers vandaag, maar wel een zware wandeling over soms moeilijke paden. En dan zijn we nu op de Grote Sint Bernhardpas, op 2469 meter hoogte.

Bij het vertrek in Bourg-Saint-Pierre was het aardig koud. Dat bleef zo, zolang de zon niet boven de bergen uit kwam.
Maar ook dan al mooie uitzichten.

Zodra we in de zon liepen werd het een fijne wandeltemperatuur.
Na een kilometer of drie kwamen we bij het stuwmeer Lac des Toules. Er is daar een klein restaurantje en Google meldde dat het om half negen open zou zijn. Dat was helaas niet zo. We moesten het doen zonder de koffie waar we ons zo op verheugd hadden.
De Via Francigena volgt de hele westelijke oever van het meer; we lopen hier even een stukje vlak.

Een paar dagen geleden zagen we het feest dat bij de Dèsalpe hoort. Vandaag zagen we hoe het ophalen van de koeien in de Alpen in de praktijk gaat. Met tientallen mensen worden de koeien bij elkaar gedreven. En daarna gaat het keurig over de weg richting dorp.

We zijn intussen al ver boven de boomgrens. Onze route loop door hetzelfde dal omhoog dan de weg die naar de pas gaat.
We hebben gelukkig met het mooie zonnige weer. Het zorgt de hele dag voor prachtige uitzichten.

Redelijk vermoeid (en Maarte had geen water meer) zien we dan de gebouwen op de pas staan. Het is nog wel een behoorlijke stijging om er te komen. Vooral het laatste stuk was erg steil.

Maar dan zijn we op de St. Bernhard pas, letterlijk het hoogtepunt van onze tocht.
Het is nog lang geen drie uur, maar we kunnen toch al inchecken in het hotel. Douchen en even rust.
Daarna gaan we wat rondlopen. Wat drinken, met een gebakje. En als dat op is, naar het museum dat veel informatie heeft over de pas: flora, fauna, gesteenten, geschiedenis onder andere over wie er allemaal over de pas getrokken zijn, van Hannibal tot Karel de Grote en Napoleon. En wij natuurlijk, maar dat komt er pas volgend jaar bij…
Er is ook een kennel met Sint-Bernardshonden, het ras dat hier op deze pas door de monniken werd gebruikt als reddingshond. Mooie honden, groot en rustig.

Later drinken en eten we weer met een grote groep andere lopers.

Vandaag de tweede dag van de stijging naar de St. Bernard pas. In Bourg-Saint-Pierre zijn we nu op 1632 meter hoogte aangekomen.

We sliepen vannacht in een gite, dus we moeten voor ons eigen ontbijt zorgen. Broodje van de bakker, dat we buiten opeten. En daarna koffie en jus d’orange in een bar,
Het is vanochtend aardig fris. Ik loop, totdat we in de zon komen, met mijn vest aan.
Het is helder weer. En we hebben fantastische uitzichten.

Dit vonden we zo’n typisch Zwitsers huis, dat moest ook even op de foto.

We gaan vandaag wel veel omhoog, maar de route gaat over goede zandwegen en goede paden. Er was maar één lastige klim.

Nadat we een uurtje gelopen hadden kwam Chris ons weer achterop lopen.

En even later kwamen daar nog Peter en Ann uit Ierland bij. We hebben een groot deel van de dag met z’n vijven gelopen.

Het was een erg mooie wandeling. Prachtige mooie uitzichten..
En qua zwaarte viel het ons ook erg mee. We komen veel vroeger dan verwacht op onze bestemming aan.
We slapen weer in een gite, vandaag in een slaapzaal met vijf bedden.
Tot onze schrik is er in dit dorp geen bakker of kruidenier. Maar als we later bij een hotel, een eindje terug op de route, iets drinken blijken ze ook sandwiches op de kaart te hebben. We bestellen er vier, om mee te nemen. Twee als ontbijt, twee als lunch voor morgen.
En vanavond is er zelfs een restaurant vlakbij open. Dus is alles toch weer goed gekomen.